موزه ایاصوفیه

ایاصوفیه زمانی خانه پرستشی بود که در طول قرن ها به ادیان مختلف به خوبی خدمت کرد. بعد از اینکه ارتش عثمانی قسطنطنیه را فتح کردند، این کلیسا به یک مسجد تبدیل شد و در قرن بیستم به موزه تغییر یافت. امروزه، موزه ایاصوفیه یکی از ارزشمندترین جاهای دیدنی استانبول به حساب می آید.

موزه ی ایاصوفیه در استانبول ترکیه

در استانبول موزه ی ایاصوفیه را اکثرا با اسم مسجد ایاصوفیه می شناسند. این مکان تاریخی که به نوعی تبدیل به نماد شهر استانبول شده و تقریبا همه آن را می شناسند، جز یکی از شاهکارهای معماری دوره ی بیزانس محسوب می شود. این مسجد تاریخی که در اصل موزه ی ایاصوفیه می باشد، در حال حاضر تبدیل به یکی از اولین جاذبه برای شروع گشت و گذار به گردشگران پیشنهاد می شود. در ادامه با توران گشت همراه باشید تا، موزه ی ایاصوفیه در استانبول را به شما معرفی بکنیم.

تاریخچه ی موزه ی ایاصوفیه در استانبول ترکیه

همانگونه که گفته شد، ممکن است بسیاری از افراد ایاصوفیه را به عنوان مسجد بشناسند که اتفاقا اصلا هم اشتباه نیست ولی ما در حال حاضر قصد داریم به این جاذبه ی گردشگری استانبول از بعد موزه بودنش نگاه بیندازیم. موزه ی ایا صوفیه در استانبول در اصل یک شاهکار معماری خیلی زیبا و به جای مانده از دو دوره ی تاریخی مهم یعنی دوره ی بیزانس ها و امپراتوری عثمانی است. این موزه و یا به عبارتی معروف تر مسجد مهم نیست که چقدر از عمرش بگذرد، انگار قرار است که همیشه به عنوان یکی از نمادهای عرفانی ترکیه ای و نمادی از پیوند اسلام و مسیحیت در شهر استانبول شناخته شده است.
احتمالا به این خاطر باشد که موزه ی ایاصوفیه در ابتدا یک کلیسا بوده و بعد به یک مسجد تغییر پیدا کرده است و الان بیشتر حالت موزه را دارد. از لحاظ تاریخی اگر بخواهیم نگاهی بیندازیم، فرمانروایان گوناگونی در این شهر آمده و رفته اند و این بنای خاص و زیبا همین طور سر پا است.
جالب است بدانید که برای قرن ها، مسجد ایا صوفیه و تا پیش از این موزه شود، یکی از بزرگترین حرم ها در دنیا شناخته شده بود. البته تا به امروز گنبد این مسجد و یا به عبارتی دیگر موزه، به عنوان بزرگترین موزه ی جهان شناخته می شود. ساختمان اصلی موزه ی ایاصوفیه در استانبول ترکیه در سال ۳۶۰ میلادی به عنوان یک کلیسای چوبی ساخته شد.

موزه ایاصوفیه استانبول

این کلیسا که به اسم مگال کلیسا به معنی کلیسای بزرگ هم خوانده می شد، در سال ۴۰۴ آتش زده شد. فرمانروای آن زمان در سال ۴۱۵ میلادی آن را با یک باسیلیکای خیلی بزرگ جایگزین نمود ولی در سال ۵۳۲ میلادی موقع قیام نیکا در مقابل جاستینیان آتش زده شد. ولی دقیقا ۴۰ روز بعد از شورش، جاستینینچ مجددا ساختن ایا صوفیه را شروع کرد. امپراطور آنقدر به خود و ساخته اش قره شده بود که گفت ما با درست کردن این ساختمان از سلیمان نبی هم که یکی از زیباترین سالن های دنیا را داشت، حتی زیباتر درست کرده ایم. موزه ی ایاصوفیه در استانبول موقعی که برای نخستین بار به وسیله ی امپراطوری بیزانس و در سال ۵۳۶ میلادی افتتاح شد، هیچوقت فکرش را نمی کرد که این کلیسای سابق، در طول سالیان و قرن ها کاربری خود را عوض کند.
زمانی ایاصوفیه به مسجد تغییر پیدا کرد که ارتش عثمانی توانست قسطنطنیه را در دست بگیرد و در خلال خیلی از اقداماتش، این کلیسا را با تغییر کاربری به یک مسجد تبدیل نماید. بعد از آن که ایاصوفیه به مدت ۹۱۶ سال کلیسا بود. در سال ۱۴۵۳بعد از گرفتن کنستانتینپول به وسیله ی سلطان محمد دوم عثمانی بلافاصله به ایاصوفیه رفت و دستور داد آن را تبدیل به مسجد کند و بعد از آن ایا صوفیه تا قرن ها به عنوان مسجد باقی ماند.
در قرن بعد، ترمیم و ساختن عناصر اسلامی در ساختمان به وسیله ی معمار سینان انجام شد. مناره ها، میر آب و منبرها هم در این دوران اضافه گردیدند و قسمت های گوناگونی نظیر کتاب خانه، مقبره ها و فواره ها هم به آن اضافه شد. با عوض شدن کلیسا به مسجد، چهار مناره به ساختمان اصلی اضافه گردید و آثار و نمادهای مسیحیت در این بنا کنار گذاشته شد. سال ‌ها پس از آن در زمان سلطان سلیمان، به دلیل تشخیص نامناسب نقاشی ‌ها و تزئینات داخلی بنا، روی آنها را با گچ پوشاندند. موقع سلطنت پادشاهان سلطانی بنای ایاصوفیه همواره با تغییراتی مواجه شد.

نمای داخلی موزه ایاصوفیه

البته در قرن ۲۰ میلادی هم کلیسا و یا مسجد ایاصوفیه به یک موزه تبدیل شد. در سال ۱۹۳۵میلادی، مسجد ایاصوفیه به دستور آتاتورک رئیس جمهور فقید ترکیه به یک موزه ی فرهنگی با اسم موزه ی ایاصوفیه تبدیل شد. این موزه از هر زمانی که در استانبول گذشته ودیعه ای در خود دارد و از این رو یکی از اصلی ترین بناهای کشور ترکیه محسوب می شود. از جمله آثاری که در این موزه قرار دارد می توانیم به موزایک ‌های بیزانسی و سپرهای خیلی بزرگ دایره ‌ای شکل عثمانی که روی آنها اسامی مقدس و آیات قرآنی نوشته شده بود را به شما معرفی کنیم.

ساختمان موزه ی ایاصوفیه در کجای استانبول قرار دارد؟

مساحت موزه ی ایاصوفیه در استانبول چیزی حدود شش هزار متر مربع می باشد. عمده ی مصالح استفاده شده در درست شدن این ساختمان، آجر است و با مرمر هم پوشانده شده است. در ساخت آن ستون ‌ها و طاق‌ ها با هماهنگی دقیق و ظریفی در کنار هم استفاده شده اند. در این موزه چهار ستون خیلی بزرگ قرار دارد که چهار طاق بالا را نگه داشته ‌اند، گنبد اصلی هم روی آنها قرار گرفته است. این بنا در مجموع دارای ۱۰۷ ستون و ۹ در می باشد که بزرگترین آن ها، در وسطی می باشد.
این در با طراحی فلزی و قاب مرمری برای وارد شدن امپراطور ساخته شده بود. در داخل بنا نقاشی ‌ها، تزئینات و کاشی ‌های بزرگ و زیبایی به چشم دیده می شود که روی آنها آیه ‌های قرآنی درج شده است. در تزئینات آن از فلزات و سنگ‌ های با ارزش مرتبط به هنر بیزانسی استفاده شده است. در طراحی بنا موزه ی تدبیر هوشمندانه ‌ای برای هماهنگی طاق ها و ستون ‌ها استفاده شده است. چهار ستون عظیم از سنگ خارای مصری، شبیه پای فیل، چهار طاق بالا را نگه داشته و گنبد بر روی آنها قرار گرفته ‌است.
در ساقه ی گنبد، حلقه‌ ای از چهل پنجره نزدیک به هم قرار دارد که نور از آن‌ها به داخل ساختمان وارد می شود. عمق گنبد هجده متر و بلندی گنبد ۵۶ متر از سطح زمین می باشد و قطر آن ۳۳ متر است که پشت بند آن برابر با 5/2 گنبد می باشد که خود در هر پهلو بر یک تو رفتگی ستون دار قرار گرفته است. در طرفین فضای خیلی بزرگ مرکزی، با گنبدی با بلندی ۵۶ متر از کف 2 طبقه، راهرو جانبی قرار گرفته که بار گنبد را به قوس ‌های عظیمی که در وسط سر درهای پنجره را در میان گرفته ‌است انتقال می دهد. ردیف دیگری هم از پنجره در پایین و دور تا دور گنبد قرار گرفته است.
دیوارهای موزه ی ایاصوفیه در استانبول با معرق ‌هایی تزئین شده با سنگ‌ های قیمتی است. همان گونه که گفته شد، در تزئینات ساختمان این موزه از فلزات گران قیمتی منتسب به هنر بیزانسی مورد استفاده قرار گرفته است. در حیاط داخلی، فواره ‌هایی برای وضو قرار دارد. در زاویه ی جنوبی مسجد به جای گلدسته ‌ای از جنس سنگ، گلدسته ‌ای از جنس آجر ساخته شده است. موزائیک‌ ها و تزئینات داخلی موزه ی ایا صوفیا در استانبول هم از اهمیت خیلی زیادی برخوردار است.
از زیباترین قسمت ‌های این بنا می توان به تزئینات ایا صوفیا و موزائیک‌ های بیزانسی اشاره کرد. در بین آن قطعات و تابلوهای درست شده از طلا، نقره، مرمر و سفال لعاب دار رنگارنگ به چشم می خورد. تابلوهای موزائیک ایا صوفیا را می ‌توان بر سطح داخلی دیوارها، نیم گنبدها، طاق‌ ها و رواق‌ ها و بر سر در ویژه امپراتور و دیگر مکان ها را به چشم دید. بر اثر ویرانی‌ ها و تعمیرات پشت سر هم، قسمتی از موزه ی ایا صوفیا در استانبول خراب شده ‌است که از جمله ی آنها تابلوی موزائیک تصویر عیسی مسیح که در ۱۳۵۵ میلادی آن را بر سطح داخلی گنبد ساخته بوده است.
این اثر تا میانه ی سده ی ۱۷ میلادی هم بر جای بوده و در زمان عبدالمجید دوم، غازی عسکر عزت افندی با نوشتن آیاتی از سوره ی نور آن را پوشانده ‌است. همین طور قسمت ‌های برنزی استفاده شده در بخش جنوبی کتابخانه هم از جمله ی آثار هنری نفیس محسوب می شوند. دیوارهای این قسمت را تخته سنگ‌ های با ارزش و گران ‌قیمتی پوشانده که قدمت آن به قرن چهار میلادی می رسد.

نکاتی در مورد موزه ی ایاصوفیه استانبول ترکیه:

  • ایاصوفیه به معنی حکمت خدا می باشد.
  • علاوه بر این اسم به موزه ی ایا صوفیه ، حاجیا سوفیا یا هاگیا صوفیا هم گفته می شود.
  • ساختمان این کلیسا، مسجد و در حال حاضر موزه با کار ۱۰ هزار کارگر در طول ۵ سال و تحت نظر صد استاد باشی کامل شد.
  • ارتفاع گنبد این مسجد از سطح زمین ۵۵ متر و قطر آن ۳۱ متر می‌ باشد که توسط ۴۰ پشت ‌بند بزرگ و روی چهار ستون اصلی سوار گردیده ‌است.
  • جالب است بدانید که ستون‌ های این بنا از تالار آرتمیس و هم از نقاط گوناگون جهان به این موزه آورده شده‌ است.
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگو شرکت کنید؟
نظری بدهید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *